Molens van Orshoven: circulaire luifel uit hergebruikte gevel

In het kort
Op de Leuvense Vaartkom realiseerde Lootens, samen met POLO Architects en ABT, een demonteerbare luifel van 12 × 17 meter.

De stalen profielen en polycarbonaatplaten, en rubberdichtingen werden in 2024 hergebruikt uit een vliesgevel van 340 m² die Lootens er in 2021 zelf had geplaatst.

Het project is een referentie in circulair en veranderingsgericht bouwen op een erfgoedsite.

Fase 1: productie en plaatsing van de vliesgevel (2021)
In 2021 produceerde en plaatste Lootens een vliesgevel van 340 m² in skeletprofielen, ingevuld met polycarbonaat.

De gevel maakte deel uit van de tijdelijke herinrichting van de silo's tot maakleerplek: een sociaal-ruimtelijk experiment waarin scholen, bedrijven en creatieve organisaties samenwerken rond innovatie en cross-sectorale creativiteit.

Van bij het ontwerp werd rekening gehouden met een latere ontmanteling.

De gevel werd opgevat als een tijdelijke inbreng van materialen met een lange levensduur, klaar voor recuperatie in een volgend project; een concrete toepassing van veranderingsgericht ontwerpen.

Fase 2: Hergebruik als demonteerbare luifel (2024)
Toen de gevel zijn oorspronkelijke functie verloor, werd hij niet afgevoerd.

Lootens demonteerde de constructie, transporteerde de onderdelen naar het atelier in Turnhout en herwerkte de profielen tot een nieuwe, demonteerbare luifel tussen de twee erfgoedgevels van de site.

Technische uitdaging: elke knoop uniek
De architecturale keuze van POLO Architects voor openheid en lichtinval leverde een dynamische, niet-orthogonale geometrie op.

3D opmetingen en 3D tekenwerk vormden de basis van het traject: de scheefstand en afwijkingen van de bestaande erfgoedgevels werden integraal ingemeten en dienden als referentievlak voor elk detail.

De twee erfgoedgevels staan niet parallel en hebben elk een eigen oriëntatie, waardoor vrijwel elke aansluiting anders werd.

De bovenbouw bestaat uit stalen plusvormige profielen met polycarbonaat als dakvulling.
Waar de belastingen toenamen, werden profielen verdubbeld of samengevoegd tot grotere samengestelde secties, met slechts één centrale draagkolom om de ruimte onder de luifel maximaal open te houden.

Daarnaast moest de erfgoedcontext gerespecteerd worden: bevestigingen op de beschermde gevels konden niet vrij worden gekozen.
In nauwe afstemming tussen POLO, ABT en Lootens werden de details herwerkt in functie van zowel stabiliteit als erfgoedwaarde.

Circulair bouwen in de praktijk: winst én grenzen
Het project toont waar circulair bouwen sterk staat, en waar het botst op maatwerk.

• Wat opnieuw inzetbaar is: de standaard stalen profielen behouden hun waarde en zijn na een volgende demontage bruikbaar in andere projecten, van woningbouw tot industriële toepassingen.
• Wat moeilijker circulair is: de maatwerkknopen zijn ontworpen voor deze specifieke geometrie en zullen bij een volgende cyclus eerder gerecycleerd dan hergebruikt worden.

Precies dat spanningsveld tussen maatwerk en modulariteit maakt Molens van Orshoven tot een leerrijk referentieproject voor architecten, aannemers en opdrachtgevers die circulair willen bouwen op erfgoedsites.

De rol van Lootens: piloot in het bouwteam
Als piloot binnen het bouwteam stond Lootens in voor productie, plaatsing, demontage én reconversie van de gevel tot luifel.

Het project bevestigt de rol van Lootens als partner in complexe, circulaire bouwopgaven waarin engineering, uitvoering en hergebruik naadloos in elkaar overlopen.

Veelgestelde vragen

Wat is er zo circulair aan het project Molens van Orshoven? 
De stalen profielen en polycarbonaatplaten van de vliesgevel uit 2021 (340 m²) werden in 2024 hergebruikt om een demonteerbare luifel te bouwen.
Slechts een minimum aan nieuwe materialen werd aangekocht.

Wie zit er in het bouwteam? 
Stad Leuven (opdrachtgever), POLO Architects (ontwerp), ABT (stabiliteit) en Lootens (piloot, productie en uitvoering). Teccon, Hilti en Edibo leverden gespecialiseerde ondersteuning.

Hoe groot is de luifel? 
De overkapping meet ongeveer 12 × 17 meter en overspant de ruimte tussen twee erfgoedgevels op de site van de voormalige Molens van Orshoven.

Is de luifel opnieuw demonteerbaar? 
Ja. De constructie is ontworpen om later opnieuw ontmanteld te worden, met behoud van de waarde van de belangrijkste stalen profielen.